ข่อย

ข่อยเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางที่มีความทนทานสูง สามารถเจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนและค่อนข้างแห้งแล้ง พบได้ทั่วไปในป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณของประเทศไทย ลักษณะเด่นคือมีใบขนาดเล็ก หนา และค่อนข้างหยาบ แตกกิ่งก้านแน่นทำให้ทรงพุ่มดูทึบ สามารถให้ร่มเงาได้ในระดับหนึ่ง

อินเดีย ภูฏาน ศรีลังกา บังกลาเทศ ตอนใต้ของจีน พม่า ภูมิภาคอินโดจีน จนถึงคาบสมุทรมลายู สิงคโปร์ บอร์เนียว อินโดนีเซีย สุมาตรา ชวา สุลาเวสี หมู่เกาะซุนดาน้อย หมู่เกาะโมลุกกะ และฟิลิปปินส์ ในไทยพบได้ทุกภาค ตั้งแต่ป่าชายหาด ป่าผสมผลัดใบ ป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น รวมถึงพบตามสังคมพืชริมน้ำ เขาหินปูน ป่าละเมาะ และพื้นที่รกร้างทั่วไป

ปลูกเป็นไม้จัดสวนและไม้ริมถนน กิ่งสดขนาดเล็กนำมาทุบปลายใช้สีฟัน ช่วยให้เหงือกและฟันแข็งแรง เปลือกลำต้นใช้ทำกระดาษข่อย หรือใช้ต้มกับเกลือเป็นยารักษาโรครำมะนาด ช่วยแก้ปวดฟันและบำรุงฟันให้แข็งแรง ใบเป็นพืชอาหารสัตว์ หรือคั่วกินแก้โรคไต และช่วยขับน้ำนมสำหรับสตรีมีบุตร ใบสดปิ้งไฟและชงน้ำดื่มเป็นยาระบายอ่อนๆ ผลสุกกินได้ มีรสหวาน